Financiële relaties met bedrijven worden volgens het Transparantieregister vanaf in totaal € 500 per kalenderjaar per ontvanger openbaar gemaakt.
De professionele norm begint vóór openbaarmaking
Kernregel 12 van de KNMG-Gedragscode bepaalt dat een arts belangenverstrengeling voorkomt die de patiënt of het vertrouwen in de gezondheidszorg kan schaden en transparant is over overige belangen. De KNMG noemt onder meer nevenfuncties, persoonlijke financiële belangen, relaties, externe financiering, intellectuele belangen en reputatie als mogelijke onderdelen van een belangenverklaring.
Daarmee is de norm breder dan financiële betaling door een geneesmiddelen- of hulpmiddelenbedrijf. Ook een onbetaalde bestuursfunctie, aandeelhouderschap, gesponsord onderzoek of een sterke intellectuele positie kan relevant zijn voor een concrete beslissing. Of een belang problematisch is, hangt af van de rol, invloed en context.
Wat het Transparantieregister wel en niet laat zien
Het Transparantieregister Zorg maakt bepaalde financiële relaties openbaar tussen zorgprofessionals, zorginstellingen, patiëntenorganisaties en bedrijven. Volgens de uitleg worden financiële relaties van in totaal meer dan € 500 per kalenderjaar per ontvanger geregistreerd en blijven zij drie jaar zichtbaar. Bedrijven leveren de gegevens aan; de arts kan de eigen gegevens controleren, laten aanpassen of aanvullen.
Relaties onder de drempel worden niet opgenomen. Ook klinisch onderzoek en andere categorieën kunnen volgens de uitleg buiten het openbare register vallen of anders worden verwerkt. Een zoekopdracht zonder resultaat bewijst daarom niet dat er geen relevante belangen zijn. Het register is een bron in het proces, geen integriteitsverklaring.
De vernieuwde werkwijze in 2026 vraagt om een eigen controle
KNMG meldde op 28 mei 2026 dat artsen met financiële relaties over 2025 een notificatie ontvingen om vóór 1 juli hun gegevens te controleren. Voor het vernieuwde register was een nieuw gebruikersaccount nodig. Niet-gecontroleerde gegevens werden medio juli alsnog openbaar gemaakt.
Dat betekent dat een zichtbare vermelding niet automatisch door de arts is bevestigd. Fouten kunnen worden geweigerd of ter aanpassing worden voorgelegd aan het betrokken bedrijf. Medische organisaties moeten een registervermelding daarom bespreken met de betrokkene en de onderliggende relatie vaststellen voordat zij conclusies trekken.
Richt één belangenproces in rond concrete besluiten
Vraag artsen niet alleen jaarlijks om een generieke nevenwerkzaamhedenverklaring. Koppel de melding aan situaties waarin invloed kan ontstaan: formulair- en inkoopbesluiten, selectie van hulpmiddelen, richtlijnontwikkeling, onderzoek, scholing, adviesraden, bestuur en publieke communicatie. Leg vast wie beoordeelt en welke maatregel past bij de rol.
Mogelijke uitkomsten zijn toelichting en openbaarmaking, een tweede beoordelaar, uitsluiting van stemming of selectie, overdracht van een dossier, beëindiging van een relatie of de conclusie dat geen aanvullende maatregel nodig is. De maatregel moet proportioneel zijn en opnieuw worden beoordeeld wanneer rol, vergoeding of beslissingscontext verandert.
- melden: functie, nevenfunctie, financiële relatie, externe financiering en andere relevante belangen;
- context bepalen: welke beslissing, patiëntgroep, leverancier, studie of richtlijn kan worden geraakt;
- beoordelen: aard, omvang, duur, invloed, voorzienbaarheid en mogelijke schijn van beïnvloeding;
- beheersen: transparantie, onafhankelijk tegenwicht, terugtreden of beëindigen;
- herijken: bij wijziging en minimaal volgens een vaste organisatiecyclus.
Bescherm privacy zonder de afweging onzichtbaar te maken
Een belangenregister bevat persoonsgegevens en kan gevoelige informatie over relaties en financiën raken. Verzamel daarom alleen gegevens die nodig zijn voor het beschreven doel, beperk toegang en leg een bewaartermijn vast. Een openbare registervermelding mag niet zonder reden worden gekopieerd naar breed toegankelijke personeelsnotities.
Tegelijk moet de organisatie een beslissing kunnen reconstrueren. Bewaar daarom minimaal welk belang is gemeld, welke context is beoordeeld, wie het besluit nam, welke maatregel geldt en wanneer herbeoordeling plaatsvindt. Scheid de compacte beslisregistratie van onderliggende documenten met beperktere toegang.
De kern voor arts en organisatie
Integriteit wordt niet geborgd met een jaarlijkse verklaring of een zoekresultaat. De arts draagt een eigen professionele verantwoordelijkheid; de organisatie moet besluitvorming zo inrichten dat relevante belangen tijdig zichtbaar, bespreekbaar en beheerst zijn. De sterkste aanpak combineert zelfmelding, externe bronnen, contextbeoordeling en een aantoonbare maatregel.
Bronnen
Gebruikte bronnen
De links verwijzen naar de geraadpleegde bron. Controleer bij toepassing altijd of wet, regeling, registerinformatie of beleidsdocument inmiddels is gewijzigd.